Eskiden söz vardı; sözdü. İnsanlar arasında kurulan her cümle, rastgele seçilmiş kelimelerden ibaret değildi. Konuşmak, yalnızca ses çıkarmak değil; edebi, ölçüyü ve saygıyı içinde taşıyan bir davranıştı. Söylenen söz, insanın kim olduğunu ele verir; üslup, karakterin dışa yansıyan hâli sayılırdı. Bir insanın konuşma biçimi, onun terbiyesini, duruşunu ve hayata bakışını anlatmaya yeterdi. Çünkü söz, insanlar arasındaki mesafeyi belirleyen en temel ölçülerden biriydi.
Zamanla bu anlayış zayıfladı. Bugün söz, hem günlük hayatta hem de sosyal medyada eski ağırlığını büyük ölçüde yitirmiş durumda. İnsanlar konuşurken kelimelerin taşıdığı anlamı değil, yalnızca söylemiş olmayı önemsiyor. Alaycı, kırıcı ve özensiz bir dil, sıradan bir iletişim biçimi hâline gelmiş bulunuyor. Oysa eskiden konuşmadan önce düşünmek, sözü tartmak ve muhatabın kalbini gözetmek doğal bir davranıştı.
Özellikle sosyal medya, bu savrulmayı daha görünür kılıyor. Yüz yüze söylendiğinde rahatsızlık verecek ifadeler, ekranın arkasında kolayca dile getirilebiliyor. Söz, sorumluluğundan koparıldıkça pervasızlaşıyor; pervasızlaştıkça da insan ilişkilerini zedeliyor. Konuşmak çoğaldıkça anlam azalıyor, kelime arttıkça değer eksiliyor. Böylece söz, insanı temsil eden bir ayna olmaktan uzaklaşıyor.
Dünün insanının konuşma diliyle bugünün dili arasında belirgin bir fark var. Eskiden edep ve ölçüyle kurulan cümleler, bugün çoğu ortamda yerini kaba, aceleci ve incitici bir dile bırakmış durumda. Bu değişim yalnızca kelimeleri değil; saygıyı, nezaketi ve toplumsal huzuru da zayıflatıyor.
Söz, insanın iç dünyasının dışa vurumudur. İnsan, en çok da konuşma biçimiyle kendini anlatır. Kelimeler hafifledikçe duruş zayıflar; üslup bozuldukça insan ilişkileri yara alır. Oysa söze yeniden değer kazandırmak, insanı yeniden merkeze almak demektir. Her cümleyi kurarken, o sözün bizi temsil ettiğini hatırlamak gerekir. Çünkü söz düzelirse iletişim düzelir, iletişim düzelirse insan insana daha yakın olur. Ve insan, ancak sözünü güzelleştirdiğinde gerçekten insanca konuşabilir.